سه شنبه، ۱ خرداد ۱۳۹۷
خانه / محرّم و صفر / عبرت‌های داستان کربلا – بخش دوم

عبرت‌های داستان کربلا – بخش دوم

عبرت های داستان کربلا - بخش دوملزوم امربه‌معروف و نهی از منکر

در شماره قبل اشاره کردیم که معاویه استفاده فراوانی از جهل و نادانی و سست ایمانی مردم کرد تا جایی که مردم نه‌تنها در برابر ظلم و بی‌دینی او مخالفتی نمی‌کردند، بلکه پیرو بی‌چون‌وچرای او نیز بودند.

ازجمله فریب‌های معاویه این بود که در جنگ صفین عمار یاسر صحابی بزرگ پیامبر (ص) به دست پلید لشکر معاویه به شهادت رسید. به دلیل حدیثی که از پیامبر (ص) درباره عمار یاسر رسیده بود سپاه شام آشفته شد. پیامبر گرامی (ص) درباره عمار فرموده بود: «إنَّک لَنْ تَموتَ حتّی تَقْتُلَکَ اُلْفِئَهُ الباغِیَهُ النّاکِبَهُ عَنِ الحَقّ» تو نمی‌میری تا وقتی‌که گروه ستمگر و منحرف از حق تو را بکشد (پیکار صفین، ص۴۷۰) معاویه حدیث پیامبر را بدین گونه توجیه کرد که او را علی کشته است که به جنگ آورده است و سپاه شام نیز این سخن را از او پذیرفتند!

آخرین فریب معاویه این بود که می‌خواست حکومتش را مثل حکومت سلاطین موروثی کند و بعد از خودش یزید را جانشین خود سازد. این امر نیز که مخالف صریح دین و سنت نبوی بود، همچون کارهای دیگر معاویه بین مردم شام بدون مخالفت موردقبول بود. تنها یک نفر در میان بزرگان شام با جانشینی یزید مخالفت کرد که او هم با دریافت پول از معاویه، نه‌تنها با این امر موافقت کرد، بلکه یکی از افرادی بود که از مردم برای جانشینی یزید بیعت می‌گرفت!

در چنین وضعیتی عده دیگری از مسلمین بودند که نسبت به اصول دین مبین اسلام آگاهی داشتند ولی در برابر ظلم معاویه سکوت اختیار کرده بودند و دغدغه‌ای هم برای بیدار کردن کسانی که فریب اعمال او را می‌خوردند نداشتند و درصدد راهنمایی و هدایت دیگران نبودند و به‌قول‌معروف می‌گفتند «عیسی به دین خود و موسی به دین خود».

در حدیث از پیامبر اعظم اسلام (ص) آمده است که آن حضرت فرمود: «کُلُّکُمْ راعٍ وَکُلُّکُمْ مَسؤولٌ عَنْ رَعیَّتِهِ» همه شما سرپرست و مسئول هستید و درباره زیردستانتان بازخواست می‌شوید. (جامع‌الأخبار، ص۱۱۹) لذا سکوت در برابر ظلم ظالمان و فریب فریب‌کاران باعث می‌شود که جامعه از سعادت بازبماند. خداوند متعال در قرآن کریم اهمیت هدایت جامعه را تااندازه‌ای بزرگ می‌داند که در آیه ۹۶ سوره مبارکه اعراف در توصیف این امر می‌فرماید: «و اگر مردمی که در شهرها و آبادی‌ها زندگی می‌کنند ایمان بیاورند و تقوی پیشه کنند، برکات آسمان و زمین را بر آن‌ها می‌گشاییم». لذا همان‌گونه که در برابر هدایت خود باید تلاش کنیم، باید هدایت و سعادت جامعه اسلامی را نیز مدنظر قرار دهیم و برای تحقق آن تلاش کنیم. این مسئله نیز تنها با انجام فریضه امر به معروف و نهی از منکر است که به سرانجام می‌رسد.

از چه کسی پیروی می‌کنیم؟

وقتی معاویه تصمیم به جانشینی یزید گرفت دو مانع بزرگ در برابر او وجود داشت. یکی وجود مقدس امام حسن مجتبی علیه‌السلام بود که در قرارداد صلح مقرر کردند معاویه کسی را برای بعد از خود تعیین نکند. و دیگری عدم قابلیت خود یزید بود.

در آن زمان، عده‌ای از مردم مدینه به شام رفتند تا از نزدیک ولیعهد را ملاقات کنند و شخصیت او را بشناسند. اینان پس از بازگشت از شام در توصیف یزید چنین گفتند که: «قدمنا من عند رجل لیس له دین، یشرب الخمر و یعزف بالطنابیر و یلعب بالکلاب» از نزد مردی آمدیم که دین ندارد، شراب می‌خورد و ساز می‌نوازد و با سگ‌ها بازی می‌کند (تاریخ طبری، ج۶، ص۳۶۶)  و در جای دیگر او را چنین توصیف کرده‌اند: «أنّه رجل ینکح أمهات الأولاد، والبنات، والأخوات، ویشرب الخمر، ویدع الصلاه» او کسى است که در امر زناشویى حریم شرع را رعایت نمى‌کند، شراب مى‌نوشد و نماز نمى‌خواند. (الطبقات الکبری، ج۵، ص۶۶)

عبرتی که در اینجا قابل‌توجه است، آن است که باید رفتار خود را مورد ملاحظه و دقت قرار دهیم. ببینیم کارهایمان شبیه چه کسی است و درواقع امام و مقتدای ما چه کسی است؟ آیا در اعمالمان به پیامبر و امامان معصوم علیهم‌السلام اقتدا می‌کنیم یا به یزید و آل‌یزید؟

بی‌تعارف، یزید پیشوای کسانی است که در کارها از او پیروی و تقلید می‌کنند. کسی که شراب می‌نوشد، مجالس لهو و لعب راه می‌اندازد، سگ‌بازی می‌کند، حریم شرع را در روابط جنسی رعایت نمی‌کند، نماز نمی‌خواند و … درواقع یزید را به‌عنوان امام خود قبول کرده است، هرچند ادعای مسلمانی داشته باشد.

اگر تنها به بیان زشتی یکی از اعمال یزید بپردازیم ذکر این سخن کافی است که پیشوای متقین امام علی علیه‌السلام در توصیف شدت خباثت و لزوم دوری از شراب می‌فرماید: «لَوْ وَقَعَتْ‏ قَطْرَهٌ فِی بِئْر فَبُنِیتْ مَکانَهَا مَنَارَهٌ لَمْ أُؤَذِّنْ عَلَیهَا و لَوْ وَقَعَتْ فی نَهر ثمّ جَفَت و نَبت فیه الکَلأ لم أرعه» اگر قطره‌ای از شراب در چاهی بیفتد و بر آن مکان مناره‌ای بلند بنا شود، بر آن مناره اذان نمی‌گویم، و اگر قطره‌ای از شراب در رودخانه‌ای بیفتد سپس آب آن خشک شود، و از زمین او سبزه‌زاری بروید، هیچ حیوانى را از آن سبزه‌ها نمی‌چرانم. (الکشاف، ج۱، ‌ص۲۶۰)

در خصوص اهمیت نماز و نهی از ترک آن نیز از رسول خدا (ص) چنین روایت‌شده است که فرمود: «لَیْسَ مِنْى مَنِ اسْتَخَفَّ بِصَلاتِهِ لایَرِدُ عَلَىَّ الْحَوْضَ لاوَا…» کسى که نماز را سبک شمارد از من نیست و قسم به خدا او در حوض کوثر بر من وارد نخواهد شد.» (بحارالانوار، ج۸۲، ص۲۲۴) لذا روشن است که یزید با چنین خصوصیاتی نه‌تنها شایسته خلافت رسول خدا نیست بلکه از دایره مسلمین نیز بیرون است. کسی هم که در کارهایش به‌مانند او عمل کند در حقیقت به او اقتدا نموده است. مگر اینکه توبه کند، که خداوند توّاب و رحیم است و توبه‌کنندگان را دوست دارد.

ادامه دارد …

این نوشته در صفحه ۷ شماره ۲۵۵۸ روزنامه سرخاب مورخه ۱۳ مهرماه ۹۵ مصادف با دوم محرم ۱۴۳۸ به چاپ رسیده است.

عبرت های داستان کربلا – بخش دوم

نوشتار پیشنهادی

منبر مکتوب 7 - احمد ذاکری

منبر مکتوب ۷ – بی‌نیازی

بسم الله الرحمن الرحیم مقدمه جوشید خونم از دل و شد دیده باز، تر / …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *