سه شنبه، ۲۴ مهر ۱۳۹۷
خانه / محرّم و صفر / عبرت‌های داستان کربلا – بخش اول

عبرت‌های داستان کربلا – بخش اول

عبرت های داستان کربلا - بخش اول - احمد ذاکریمقدمه

خداوند متعال در آیه ۱۷۶ سوره مبارکه اعراف خطاب به پیامبر بزرگوار اسلام (ص) می‌فرماید: «داستان‌ها را (برای آن‌ها) بازگو کن شاید بیندیشند (و بیدار شوند)».

حضرت امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام نیز در نامه‌ای پدرانه خطاب به فرزندشان امام حسن علیه‌السلام در ضمن ۱۸ توصیه بسیار مهم، اهمیت تفکر در احوال گذشتگان و پندآموزی از سرگذشت آنان را چنین یادآور می‌شود: «إِنِّی وَإِنْ لَمْ أَکُنْ عُمِّرْتُ عُمُرَ مَنْ کَانَ قَبْلِی، فَقَدْ نَظَرْتُ فِی أَعْمَالِهِمْ، فَکَّرْتُ فِی أَخْبَارِهِمْ، وَسِرْتُ فِی آثَارِهِمْ، حَتَّی عُدْتُ کَأَحَدِهِمْ …» (گرچه من به‌اندازه همه‌کسانی که پیش از من می‌زیستند عمر نکرده‌ام؛ اما در رفتار آن‌ها نظر افکندم و در اخبارشان تفکر نمودم و در آثار بازمانده از آنان به سیر و سیاحت پرداختم؛ تا بدان جا که (براثر این آموزش‌ها) همانند یکی از آن‌ها شدم …)

در طول تاریخ ۱۴۰۰ ساله اسلام وقایع بسیاری به وقوع پیوسته که هرکدام بنا به توصیه قرآن کریم و توصیف امام علی علیه‌السلام نیازمند تدبر و عبرت‌آموزی است؛ تا بتوانیم با پرهیز ازآنچه موجب شقاوت و بدبختی پیشینیان شده و عمل به آنچه آنان را به سعادت و نیک‌بختی رسانده است، راه صحیح زیستن را در پیش گیریم. واقعه کربلای سال ۶۱ هجری ازجمله وقایع بسیار مهم و سرنوشت‌ساز در تاریخ اسلام است که نه‌تنها به دلیل ذکر مصائب خاندان عصمت و طهارت علیهم‌السلام و برخورداری از اجر معنوی، بلکه به جهت درس گرفتن از احوال کسانی که در این واقعه حضورداشته‌اند، حائز اهمیت فراوان است.

لحظه‌لحظه واقعه کربلا، از زمان مرگ معاویه تا هنگام بازگشت اسرا به کربلا پس از چهل روز از واقعه، حاوی درس‌ها و عبرت‌های بسیار مهمی است. امسال به فراخور ایام سوگواری شهادت سرور و سالار شهیدان حضرت اباعبدا… الحسین علیه‌السلام و شهدای کربلا، برخی از این عبرت‌ها را در حد توان مرور خواهیم کرد. باشد که با به کار بستن این درس‌ها، زندگی‌مان آن‌گونه باشد که امام زمانمان از ما راضی شوند. إن شاء ا…

ابتدا باید بدانیم بنی‌امیه از پست‌ترین جماعتی بودند که به جهت احوال و افکارشان خداوند متعال در قرآن کریم از آنان به شجره ملعونه (درخت لعنت‌شده) تعبیر می‌کند. آنجا که در آیه ۶۰ سوره مبارکه اسراء می‌فرماید: «و ما آن رؤیا که به تو نشان دادیم جز به‌منظور آزمایش بشر قرارش ندادیم، همچنین شجره‏اى که در قرآن لعن شده‏ …» مفسران شیعه و سنی به طرق مختلف روایاتی را از رسول گرامی اسلام (ص) نقل کرده‌اند که آن حضرت در خواب دیدند بنی‌امیه همچون میمون‌هایی بر منبر حضرت جست‌وخیز می‌کنند. پس‌ازآن خواب پیامبر بزرگوارمان اندوهگین شدند تا آنکه این آیه نازل گردید؛ بدین بیان که بنی‌امیه به‌عنوان آزمایشی برای ایمان مردم قرار داده می‌شوند و خداوند آن‌ها را مورد لعن قرار داده است. (ترجمه تفسیر المیزان، ج ۱۳)

یکی از مواردی که ذکر آن خالی از فایده نیست، لعنی است که خداوند سبحان نسبت به بنی‌امیه روا داشته است و آن را با عبارت «شجره‌ای که در قرآن لعن شده» بیان فرموده است. سنایی غزنوی در توصیف خاندان بنی‌امیه و جنایات آنان در حق خاندان نبوت و علت لعنشان چنین سروده است:

داستان پسر هند مگر نشنیدی / که از او بر سر اولاد پیمبر چه رسید
پدر او لب و دندان پیمبر بشکست / مادر او جگر عم پیمبر بمکید
خود به‌ناحق حق داماد پیمبر بگرفت / پسر او سر فرزند پیمبر ببرید
بر چنین قوم، تو لعنت نکنی شرمت باد / لَعَنَ ا… یزیداً و علی آلِ یزید

عواقب جهل و سکوت در برابر ظالم

ریشه‌های ماجرای کربلا و حرکت تاریخی امام حسین علیه‌السلام از اواخر حکومت معاویه شروع می‌شود. معاویه از زمان خلیفه دوم تا پایان عمرش حدود ۴۰ سال در شام حکمرانی می‌کرد و در این مدت به‌قدری مردم را در جهل نگه‌داشته بود که مردم شام بدعت‌ها و خطاهای او را به نام دین قبول داشتند و کسی مخالفتی با او نمی‌کرد. معاویه بااینکه ادعای خلافت پیامبر (ص) را داشت، اما بااین‌حال چیزی از ظواهر دین نیز باقی نگذاشته بود. همچون سلاطین کاخی داشت و بیت‌المال را اموال خصوصی خود می‌دانست. مجالس لهو و لعب او همیشه برقرار بود و به‌قدری در ضلالت فرورفته بود که بدعت‌هایی در عبادات هم روا می‌داشت. ازجمله آنکه درراهی که به سمت جنگ با حضرت علی علیه‌السلام در جنگ صفین می‌رفتند نماز جمعه را در روز چهارشنبه خواند. بااین‌همه مردم شام نسبت به رفتارهای او عکس‌العملی نداشتند.

استفاده معاویه از جهل و ضعف ایمان مردم به‌کرات توسط خود او نیز مورداشاره قرارگرفته است. ازجمله مردى از اهالى کوفه پس از جنگ صفین سوار بر شتری به دمشق آمد. مردى دمشقى مدعی شد که این، ماده شتر من است که دراثنای جنگ صفین از من گرفته‌اند. دعوایشان را نزد معاویه بردند. مرد دمشقى براى اثبات مدعاى خویش پنجاه شاهد آورد بر این‌که آن ماده شتر از آن وى است. درنتیجه، معاویه بر ضد مرد کوفی رأی داد و دستور داد آن شتر را به مرد دمشقى تحویل دهد. مرد کوفى گفت: چگونه رأی به نفع او دادی درحالی‌که آن، شتر نر است نه ماده شتر! … معاویه گفت: پس از بازگشت به نزد علی علیه‌السلام به او بگو من با یک‌صد هزار سپاهى با وى روبرو خواهم شد که یکی‌شان بین شتر نرو ماده فرق نمى‌گذارد!

با این اوصاف مشخص است که اوضاع مردم شام در زمان معاویه تا چه اندازه در جهالت اسفناک بوده است.

نخستین عبرت و درسی که از واقعه کربلا می‌گیریم این است که از جهل دوری‌کنیم و اجازه ندهیم ظالمان از جهل ما سوءاستفاده کنند. وقتی اوضاع پس از رسول خدا (ص) را مرور می‌کنیم می‌بینیم که تحریف اصل امامت و ولایت و تسلط بنی‌امیه بر مردم و جنگ‌های صفین و صلح امام حسن علیه‌السلام و همچنین واقعه کربلا همگی براثر جهل و سستی ایمان مردم اتفاق افتاده است.

لذا باید تمام همت خود را به کار ببندیم تا از نادانی و جهالت دور شویم و دل و دیده خود را به نور علم و ایمان روشن کنیم.

ادامه دارد …

این نوشته در صفحه ۷ شماره ۲۵۵۷ روزنامه سرخاب مورخه ۱۲ مهرماه ۹۵ مصادف با اول محرم ۱۴۳۸ به چاپ رسیده است.

عبرت های داستان کربلا – بخش اول

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *